شاید کلمه ی بوژی به گوش شما خورده باشد؛ اما به شکل کامل ندانید که منظور از بوژی چیست. بوژی یک کلمه فرانسوی به معنای محور است. بوژی در صنعت حمل و نقل نیز به همان معنا است. در واقع بوژی کش از یک محور تشکیل شده که دارای چرخ های زیادی است و به کمک آن می توان بارهای ترافیکی با وزن های خیلی زیاد را حمل کرد.

برای حمل و نقل محموله های عظیم و سنگین، از بوژی استفاده می شود . این خودروی باربری برای حمل و نقل بار های فوق سنگین کاربرد دارد و برای تردد نیاز به مجوز های خاصی است که بر اساس نوع بار و شرایط آن مسیر تردد نیز مشخص می شود.

بوژی یک دستگاه تخصصی است که برای حمل بار با آن نیاز به تخصص ویژه و همچنین تجربه بالا در حمل و نقل بار است. حمل و نقل بخش های بزرگ از جمله پل ها، تجهیزات پالایشگاه های نفت و همچنین موتورها و اشیای سنگین دیگری از بوژی استفاده می شود که برای تریلی های معمولی و کمرشکن بیش از حد سنگین هستند.

بوژی ضمن توزیع یکنواخت وزن واگن روی خط باعث سهولت در گردش واگن هنگام عبور از قوس، ایمنی سیر، سهولت در مبادله واگن بین راه آهن های با عرض خط مختلف، افزایش ظرفیت بارگیری واگن در بار محوری ثابت می شود.

اصلی ترین تفاوتی که بوژی کش را از سایر خودرو های حمل بار متمایز می کند، پتانسیل بالای آن در حمل بار است. به این شکل که حمل بارهای بالای ۱۰۰ تن را با بوژی انجام می دهند. البته بوژی کش یک خودرو مستقل و ثابت نیست و می توان با دست بردن در محور و تعداد لاستیک های آن پتانسیل ماشین را بیشتر کرد. در واقع تعداد چرخ های زیاد بوژی است که باعث می شود پتانسیل این ماشین زیاد شود.

زمانی که تعداد چرخ ها بیشتر می شود، محورها نیز بیشتر شده و فشاری که بار سنگین به خودرو حمل کننده وارد می کند پخش می شود. هر چه قدرت پخش بار نیز بیشتر باشد، توانایی حمل بار توسط بوژی بیشتر است.

حمل و نقل جاده ای یکی از مهم ترین قسمت های صنعت حمل و نقل به حساب می آید. بیش از ۸۰ درصد حمل و نقل ها در تمامی نقاط جهان از طریق جاده ها صورت میگیرد. خودرو های مختلفی در راستای حمل و نقل جاده ای فعالیت می کنند که باتوجه به نوع بار، این خودرو ها به کار گرفته می شوند. برای حمل خرده بار و بارهایی که حساسیت کمی دارند و قرار است در فواصل نزدیک حمل شوند، از وانت بار و نیسان استفاده می شود. برای بارهای سنگین تر و حساس تر استفاده از کامیونت ها و خاورها متداول است.

هر چه میزان بار بیشتر شود، از کامیون های بزرگتر و با ظرفیت بیشتر و تریلی ها استفاده می شود. برخی بارها اما جزء بارهای عادی نبوده و در دسته بارهای ترافیکی قرار می گیرند. بار ترافیکی به باری گفته می شود که ابعاد و یا وزن آن، بیش از حدی است که اجازه تردد آن در شهر به شکل عادی داده ‌شود. گاهی برخی بارهای ترافیکی را می توان با رعایت یک سری نکات، با انواع تریلی حمل کرد اما برخی دیگر از بارها، ابعادی دارند که بیش از حد مجاز تعیین شده در استانداردها است. برای حمل این گونه بارها از کامیون های خیلی بزرگ نظیر بوژی کش ها استفاده می شود.

انواع بوژی

بوژی ها به دو دسته کلی بوژی جاده ای و بوژی ریلی تقسیم می شوند. همانطور که از نام این دو نیز پیداست، بوژی جاده ای، قابلیت اتصال به تریلی ها را داشته و کاربری آنها برای حمل در جاده است. این در حالی است که بوژی ریلی، قابلیت اتصال به قطار های باربری را دارد. ارتفاع کفی بوژی از سطح زمین حدود ۱۲۰ سانتیمتر است و همچنین هر محور بوژی دارای ۸ چرخ است. حال باتوجه به وزنی که بار دارد، باید برای اتصال تعداد محور تصمیم گرفت.

ظاهر سخت و خشن بوژی کش، نشان از سختی کار با آن نیست! اساس کار بوژی کش، استفاده از روغن هیدرولیک است که این امکان را می‌دهد تا راننده بوژی کش به راحتی بتواند آن را تحت کنترل خود در بیاورد. در ادامه، با بوژی کش های ایران همراه ما باشید.

معرفی بوژی کش های ایران

حال که تا حدود با بوژی کش آشنا شدیم، قصد داریم بگوییم که بوژی کش های ایران کدامند و در کل از چه بوژی کش هایی در کشورمان استفاده می شود. در واقع خود بوژی که به عنوان محور در یک حمل به حساب می آید، نیاز به موتور و نیرو محرکه ندارد. بوژی در واقع تنها وظیفه پخش تحمل بار را بر عهده داشته و نیروی وارد شده توسط بار سنگین را به شکل مساوی به تمامی قسمت ها پخش می کند. اما این بوژی کش است که باید توان زیادی داشته باشد تا بتوان بار به این سنگینی را بدون مشکل به حرکت در آورده و حمل کند.

در ایران حمل بوژی ها بیشتر با ماک سری N انجام می شود که یک بوژی کش بسیار قدرتمند به حساب می آید. در کنار آن از برخی از سری های بوژی کش ولوو نیز استفاده می شود. دیگر بوژی کش هایی که در ایران مورد استفاده قرار می گیرد، بوژی کش های ساخت اسکانیا، اویکو، کنوورث، آیفا و … هستند.

در حال حاضر، بوژی کش های ایران که بیشترین استفاده از آن ها می‌شود، ولوو FH16 که سه مدل موتور با قدرت های 550، 650 و 750 اسب بخاری برای آن وجود دارد که هرکدام باتوجه به میزان باری که قرار است بر روی بوژی قرار بگیرد مورد استفاده قرار می گیرد. مدل قدیمی تری که در ولوو در میان بوژی کش ها استفاده می شود، FH13 است که 4 نوع موتور با قدرت 420، 460، 500 و 540 اسب بخار دارد که باتوجه به حجم بار سوار شده بر روی بوژی مورد استفاده قرار می گیرد.

چه استفاده هایی از بوژی کش می شود؟

از بوژی کش، برای حمل بوژی استفاده می شود. از خود بوژی نیز، حمل بارهای فوق سنگین که حمل آن ها با کامیون ها و تریلی های معمولی امکان پذیر نیست صورت می گیرد. از بوژی کش، برای حمل بارهایی نظیر قطعات حجیم و فوق سنگین نیروگاهی، انواع ترانسفورماتورهای غول پیکر، اقلام مختلف کشتی و زیردریایی ها، ساختمان های متحرک، قطعات سنگینی که برای ساخت پل استفاده می شود، تجهیزات نظامی سنگین نظیر تانک، خط تولید پالایشگاه های نفت و… استفاده می شود.

وزن خود بوژی، زیاد است. همچنین زمانی که بار بر روی آن قرار داده شود، وزنی که قرار است توسط موتور حمل شود، بیشتر هم می شود. به همین دلیل، سرعت بوژی کش ها نهایتاً تا ۳۰ کیلومتر بر ساعت می رسد. همچنین در برخی از حمل ها که بالاجبار باید بوژی کش را از شهر عبور داد، ماکسیمم سرعت با وجود اسکورت های لازم نباید از ۵ کیلومتر بر ساعت تجاوز کند.

قوانین حاکم بر جابجایی بوژی کش ها

همانطور که گفتیم، باری که بر روی بوژی قرار داده شده و توسط بوژی کش حمل می شود، بار مکانیکی به حساب می آید. قوانین حاکم برای حمل بار مکانیکی، کمی سختگیرانه تر از قوانین حاکم برای حمل سایر بارها است. برای حمل بار با بوژی کش باید بارنامه مخصوص دریافت شود که تمامی ضوابط لازم، باید رعایت شود تا بارنامه برای آن صادر شود. همچنین به دلیل امکان ایجاد خطر برای سایر رانندگان، ساعت عبور بوژی کش در زمان هایی بین ساعات ۶ صبح تا ۶ عصر است.

درصورتی که قرار باشد بوژی کش از مسیرهایی عبور کند که رانندگان خودرو شخصی نیز از آن عبور می کنند، لازم است تا هماهنگی های لازم با پلیس راه منطقه انجام شده و اسکورت های لازم نیز صورت بگیرد.

دستورالعمل جابجایی بار با بوژی

عبور محموله های فوق سنگین که مجموع وزن کشنده، بوژی و محموله ی آن بیش از ۹۶ تن باشد، از روی پل های با دهانه ی بیش از ۱۰ متر ممنوع است. این گونه از پل ها مشمول مقررات ماده ی ۱۴ این دستورالعمل می باشند.

تبصره- در صورتی که مجموع وزن بوژی و محموله، درمورد وسایل نقلیه ی موضوع این ماده، کمتر یا مساوی ۹۶ تن باشد، شرکت های حمل و نقل ترافیکی، می توانند با عبور دادن کشنده به طرف دیگر پل، بوژی و محموله را با حداکثر سرعت ۵ کیلومتر در ساعت، به وسیله ی دستگاه و پنچ یا بکسل به طرف دیگر پل بکشند. ادارات راه و ترابری نیز، با رعایت مفاد ماده ی ۱۴ موظف به هم‌کاری در این خصوص، می باشند.

کاربرد های بوژی کش در حمل و نقل ریلی و جاده ای

بوژی کش، چه در صنعت جاده ای و چه در حمل و نقل ریلی به عنوان یکی از فناوری های کلیدی و استراتژیک شناخته می شود که نقش بسیار مهمی در جابجایی بارهای سنگین، حجیم و بین المللی ایفا می کند. این سیستم با ساختار ویژه ای که دارد، امکان حمل بار در شرایطی را فراهم می سازد که سایر روش ها قادر به انجام آن نیستند.

در حوزه حمل و نقل ریلی، یکی از مهم ترین کاربرد های بوژی کش، تسهیل عبور واگن ها از خطوط ریلی با عرض های متفاوت است. در بسیاری از کشورها مانند روسیه، اسپانیا، هند یا کشورهای آسیای میانه، عرض ریل ها با استانداردهای بین المللی تفاوت دارد. در گذشته، این تفاوت باعث می شد که در مرزها، قطار متوقف شده و بار یا مسافران به قطاری دیگر با عرض ریل متناسب منتقل شوند؛ فرآیندی که زمان بر، پرهزینه و گاه خطرناک بود اما با استفاده از سیستم بوژی کش، تنها شاسی چرخدار (بوژی) واگن ها تعویض میشود بدون آن که نیازی به تخلیه بار یا پیاده کردن مسافر باشد. این روش علاوه بر افزایش سرعت عملیات، بطور قابل توجهی هزینه های حمل و نقل را کاهش می دهد.

علاوه بر این، بوژی کش در مسیرهای ریلی دارای شیب زیاد، پیچ های تند یا شرایط مسیر خاص، امکان پایداری بیشتر و تطبیق با شرایط را فراهم می کند. برخی از سیستم های مدرن، قابلیت تنظیم خودکار دارند و با شرایط محیطی هماهنگ می شوند تا ایمنی و تعادل قطار حفظ شود. در شبکه های ریلی ترکیبی که از ریل های عریض و باریک بصورت همزمان استفاده میشود، بوژی کش نقشی کلیدی در عبور بدون وقفه قطارها ایفا می کند و از توقف های مکرر جلوگیری مینماید.

در بخش حمل و نقل جاده ای نیز بوژی کش برای جابجایی محموله های فوق سنگین و غیرقابل تفکیک کاربرد دارد. صنایع بزرگ مانند نفت و گاز، انرژی، ساخت و ساز و پتروشیمی، برای انتقال تجهیزاتی مانند راکتورها، توربین ها یا سازه های عظیم، نیاز به تریلرهای بوژی کش دارند. این تریلرها با ساختار ماژولار و محورهای متعدد، وزن بار را بطور یکنواخت پخش کرده و امکان حرکت در مسیرهای صعب العبور را فراهم میکنند. قابلیت فرمان پذیری مستقل هر محور، تنظیم ارتفاع و چرخش دقیق، باعث می شود بوژی کش ها بتوانند در محیط های شهری، کوهستانی یا پروژه های خاص به راحتی مورد استفاده قرار گیرند.

در نهایت، بوژی کش، چه در سیستم های ریلی و چه در جاده، ابزاری حیاتی برای یکپارچه سازی شبکه های حمل و نقل است. این فناوری نه تنها موانع فنی بین کشورها را از بین می برد بلکه به توسعه تجارت بین المللی، تسریع حمل و نقل و کاهش هزینه های عملیاتی کمک می کند. با توجه به پیشرفت سیستم های نیمه خودکار و تمام‌خودکار، بوژی کش ها به ابزاری قدرتمند در مسیر افزایش بهره وری و کارایی صنعت حمل و نقل تبدیل شده اند.

ماده ی ۱۶

چنانچه محموله ی ترافیکی از جمله وسایلی نظیر بلدوزر، لودر، گریدر، بیل مکانیکی و… باشد که دارای توان حرکتی مناسب در عبور از کنارگذر پل ها هستند و پل دارای محدودیت کمتر از وزن کل وسیله ی نقلیه باشد، شرکت های حمل و نقل ترافیکی مجاز هستند تا محموله را بدون وارد شدن آسیب و صدمه به تاسیسات راه از کنار پل، عبور داده و وسیله‌ی نقلیه نیز بدون محموله پس ازعبور از روی پل اقدام به سوار نمودن مجدد محموله نماید.

این گونه اقدام در حمل و نقل ترافیکی به منزله ی عبور از کنارگذر پل محسوب شده و ادارات راه و ترابری نیز با رعایت مفاد ماده‌ی ۱۴ موظف به همکاری می باشند.

ماده ی ۱۷

مسئولیت احداث کنارگذر در مورد پل های واقع در مسیر، که دارای ظرفیت محدود باربری هستند، به عهده‌ی شرکت حمل و نقل ترافیکی می باشد و ادارات کل راه و ترابری موظف هستند تا با شرکت های حمل و نقل در احداث کنارگذر پل ها، به نحوی که به تاسیسات و ابنیه‌ی فنی راه صدمه وارد ننماید همکاری کنند.

تبصره ـ  به منظور اقتصادی بودن احداث کنارگذرها، در مسیرهای مهم حمل و نقل ترافیکی شرکت های حمل و نقل ترافیکی می توانند تعدادی از کنارگذرها را به صورت دائمی احداث و مسئولیت مرمت و نگهداری آنها را نیز به عهده گیرند.

نتیجه گیری

در کشور ما نیز این بیمه تقریبا اجباری محسوب می‌شود و بیشتر شرکت‌های باربری ملزم به بیمه‌کردن کالاها و محصولات با این نوع بیمه هستند. در این مقاله قصد داریم تا ببینیم بیمه باربری چیست و چه اهمیتی در ارسال و حمل و نقل کالاها و صنایع و خدمات مربوط به آن دارد. در ادامه نیز با انواع این بیمه و نیز شرایط آن بیشتر آشنا خواهیم شد.

بیمه باربری چیست؟

افراد فعال در حوزه تولید کالا، سرمایه‌گذاری زیادی روی کالاهای تولیدی و تجاری خود انجام می‌دهند. با این حال، از دست دادن مرسوله‌ها در اثر حوادث غیرمترقبه در هنگام حمل و نقل زمینی ، ممکن است خطر بزرگی برای کسب و کارها ایجاد کند. به خصوص در ایران که آمار حوادث جاده‌ای بیشتر از سایر مناطق جهان است، ریسک ارسال کالا با روش‌های گوناگون از جمله با باربری‌های بین شهری، از دیگر مناطق دنیا بیشتر هم هست. بنابراین، برای اطمینان از این که یک حادثه ناگوار باعث از دست دادن سرمایه نمی‌شود، باید از بیمه باربری و یا بیمه بار کامیون مناسبی استفاده کرد.

انواع بیمه‌های باربری و حمل‌ونقل

بیمه‌های باربری را می‌توان به چند شیوه به انواع مختلفی تقسیم کرد. «انواع بیمه‌های باربری از جنبه محدوده حمل‌ونقل»، «انواع بیمه‌های باربری بر اساس نحوه حمل‌ونقل» و «انواع بیمه باربری بر اساس بیمه‌کننده». در ادامه انواع بیمه حمل‌ونقل را در هر سه این دسته‌ها معرفی می‌کنیم.

بیمه‌نامه باربری بر اساس محدوده جغرافیایی

در این نوع دسته‌بندی، بیمه‌های باربری بر اساس محدوده جغرافیایی حمل‌ونقل بار از یکدیگر متمایز می‌شوند. این نوع دسته‌بندی درنهایت می‌تواند قوانین جداگانه‌ای را شامل حال بیمه باربری کند. در ادامه با ۴ نوع بیمه باربری بر اساس محدوده حمل آشنا می‌شوید.

بیمه باربری و حمل‌ونقل وارداتی

بیمه باربری وارداتی مخصوص واردکنندگان کالا به کشور است. حق بیمه در این نوع بیمه بر اساس شرایط کالا تعیین گردیده و از استانداردهای بین‌المللی بیمه تبعیت می‌کند.

بیمه باربری و حمل‌ونقل صادراتی

بیمه حمل‌ونقل صادراتی، به بارهایی تعلق می‌گیرد که شامل کالاهای صادرشده به خارج از کشور هستند. بر اساس این بیمه کالا تا رسیدن به مقصد تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. این بیمه نیز از استانداردهای بین‌المللی بیمه تبعیت می‌کند، با ذکر این نکته که مشخص کردن ذینفع و بیمه‌گذار در آن بسیار مهم است.

بیمه باربری و حمل‌ونقل ترانزیت

بیمه باربری ترانزیت به بارهایی تعلق می‌گیرد که مبدأ و مقصد آن‌ها خارج از کشور بوده و صرفاً از ایران عبور می‌کنند. شرایط این نوع بیمه نیز همانند بیمه‌های برابری صادراتی است با ذکر این نکته بسیار مهم که برای صدور آن نیاز به مجوز مدیریت بیمه‌های باربری و حمل‌ونقل است.

بیمه باربری و حمل‌ونقل داخلی

بیمه حمل‌ونقل داخلی، مخصوص تمامی محموله‌هایی است که در داخل کشور حمل‌ونقل می‌شوند و مبدأ و مقصد آن‌ها در داخل کشور است. این نوع بیمه‌های باربری ممکن است قوانین خاص خود را داشته و لزوماً از استانداردهای بین‌المللی بیمه تبعیت نکنند.

انواع بیمه‌های باربری بر اساس نحوه حمل‌ونقل

یکی دیگر از دسته‌بندی‌های انواع بیمه‌های باربری، دسته‌بندی آن‌ها بر اساس نحوه حمل است. البته ممکن است برخی از این نوع بیمه‌ها، بیمه‌نامه‌های یکسانی داشته باشند. این نوع دسته‌بندی، بیمه‌های باربری را به ۴ نوع تقسیم می‌کند در ادامه آن‌ها را معرفی می‌کنیم.

بیمه باربری و حمل‌ونقل دریایی

معروف‌ترین نوع بیمه باربری، بیمه باربری دریایی است. این نوع بیمه حمل‌ونقل در ایران برای حمل‌ونقل‌های بین‌المللی استفاده می‌شود و شامل کالاهایی است که توسط کشتی‌های حمل‌ونقل می‌شوند.

بیمه باربری و حمل‌ونقل زمینی

بیمه باربری زمینی ساده‌ترین نوع بیمه‌های باربری است. این نوع بیمه، مخصوص بارهایی است که توسط کامیون‌ها و وسائل نقلیه جاده‌ای حمل می‌شوند. این نوع بیمه باربری، در حمل‌ونقل داخلی بسیار مورداستفاده است و شرایط متنوعی دارد.

بیمه باربری و حمل‌ونقل هوایی

بیمه حمل‌ونقل هوایی، یکی دیگر از انواع بیمه‌های باربری است که مخصوص بارهایی است که توسط هواپیما حمل می‌شوند. این بیمه بیشتر در حمل‌ونقل‌های بین‌المللی مورداستفاده قرار می‌گیرد، بااین‌حال استفاده آن از بیمه‌های باربری دریایی کمتر است.

بیمه باربری و حمل‌ونقل ریلی

بیمه حمل‌ونقل ریلی که کمتر درباره آن شنیده شده است، مخصوص بارهایی است که توسط قطارها حمل می‌شوند. امروزه و با احداث خط آهن‌های ترانزیت بین‌المللی در ایران، میزان استفاده از این نوع بیمه در حال افزایش است.

انواع بیمه باربری بر اساس بیمه‌کننده

یکی دیگر از دسته‌بندی‌های بیمه‌های باربری که کمتر موردتوجه قرار گرفته است، دسته‌بندی بر اساس بیمه‌کننده است. این نوع دسته‌بندی، بیمه‌های باربری را به ۲ نوع تقسیم می‌کند که در ادامه می‌خوانید.

بیمه باربری خریداری‌شده توسط صاحب بار

این نوع بیمه رایج‌ترین نوع بیمه بوده و تقریباً برای تمامی حمل‌ونقل‌های بین‌المللی مورداستفاده قرار می‌گیرد. در اصل تمامی بیمه‌نامه‌های بیمه‌های بین‌المللی باربری، برای صاحب بار صادر می‌شوند. شایان‌ذکر است که صاحب بار برای حمل‌ونقل‌های داخلی هم می‌تواند از این نوع بیمه استفاده کند.

بیمه باربری خریداری‌شده توسط شرکت باربری

این نوع بیمه باربری در اصل نوعی بیمه مسئولیت است که توسط شرکت‌های باربری خریداری می‌شود. شرکت‌های باربری به‌صورت سالیانه اقدام به خرید بیمه مسئولیت می‌کنند تا در زمانی که بارهای حمل شده توسط آن‌ها مورد آسیب قرار گرفت، خسارت واردشده به صاحب بار، توسط بیمه پرداخت گردد.

صاحبان باری که بارهای خود را به شرکت‌های باربری می‌سپارند، فارغ از اینکه شرکت باربری بیمه دارد یا نه، می‌توانند به‌صورت مستقل بار خود را بیمه کنند.

بیمه باربری بیمه‌ای است که از سرمایه کسب و کارها بر روی بار و در مواقع تصادفات و حوادثی که در حین حمل و نقل اتفاق می‌افتد، محافظت می‌کند. این بیمه نیز درست مثل هر بیمه دیگری استفاده می‌شود. با افزایش مقدار خسارت، سرقت یا مفقود شدن کالا در هنگام واردات یا صادرات، بیمه باربری امروزه در ایران اهمیت زیادی پیدا کرده است.

این بیمه، به منظور محافظت از کالاها و مرسولات در برابر ضررهای ناشی از آسیب یا از دست دادن محموله استفاده می‌شود. با بیمه کردن بار و مرسوله، در صورت بروز حادثه و از دست رفتن آن، مبلغ باری که از دست رفته، توسط بیمه‌گر بازپرداخت می‌شود. حوادثی که تحت پوشش بیمه بار و محموله قرار می‌گیرند شامل بلایای طبیعی، تصادف وسیله نقلیه حامل محموله، گم شدن محموله، رد شدن توسط گمرک گیرنده، دزدی، و جنگ یا سایر حوادث مربوط به این موارد است.

چرا استفاده از بیمه باربری مهم است؟

مزیت اصلی بیمه باربری مانند هر بیمه دیگری این است که با پرداخت مبلغی ناچیز، واجد دریافت بازپرداخت کامل خسارت وارده به محموله در صورت بروز یک اتفاق غیرمترقبه، ممکن می‌شود. از دیگر مزایای بیمه نامه باربری میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

با توجه به طرح بیمه خود، حتی اگر نیازی به دریافت خسارت از بیمه‌گر پیش نیاید، می توانید سود نیز کسب کنید.

اطمینان بالا یکی از دیگر از ویژگی‌های این نوع از بیمه است. با خرید این بیمه، می‌توانید از جابجایی بار مطمئن باشید.

هیچ رویداد ناخوشایندی که به محموله شما آسیب برساند یا حادثه غیرمترقبه که به کالا و یا محموله آسیب وارد کند، بر تجارت یا سرمایه شما تأثیر بدی نخواهد گذاشت.

هر گونه خسارت وارده به محموله در بازه زمانی کوتاهی توسط بیمه‌گر پوشش داده می‌شود.

انواع بیمه باربری

بیمه باربری به انواع گوناگونی در کشورهای گوناگون عرضه می‌شود. برخی از انواع این بیمه عبارت است از:

بیمه باربری زمینی

این بیمه برای اطمینان از ایمنی بار حمل شده در حمل و نقل جاده ای می باشد و برای بارهای حمل شده توسط کامیون و وسایل نقلیه کوچک اجرا می‌شود. این بیمه، بیشتر محموله‌های داخلی را پوشش می‌دهد.

پوشش منفرد

این بیمه یک محموله را پوشش می‌دهد و برای مشاغلی که تنها یک بار قصد جابه‌جایی بار را دارند، کاربرد دارد.

پوشش باز

این بیمه به معنای پوشش تمام زیان‌های وارد شده به محموله‌های یک کسب و کار در یک دوره خاص، مانند یک سال است.

بیمه باربری انبار به انبار

این بیمه برای کالاهایی که دائماً از انباری به انبار دیگر بارگیری و تخلیه می‌شوند، گزینه بسیار مناسبی است تا از خسارات و ضررهای موجود در مسیر جلوگیری شود.

انواع بیمه باربری از لحاظ روش اعمال

بیمه‌های باربری از لحاظ روش‌های اعمال نیز مدل‌های گوناگونی دارند:

شرط تلف کامل کالا (total loss)

در این روش، بیمه‌گذار هزینه از بین رفتن کامل کالا را در اثر یک حادثه به صورت کامل جبران می‌کند.

بیمه‌نامه باربری با شرایط c

در یکی از این شرایط خسارت تامین می‌شود:

تلف شدن مرسوله در آتش‌سوزی یا انفجار

واژگون شدن یا از ریل خارج شدن قطار حمل زمینی

غرق شدن یا واژگون گشتن کشتی یا شناور

به دریا انداختن مرسوله به دلیل سبک‌ کردن کشتی

به گل نشستن و زمین‌گیر گشتن کشتی

تصادف کشتی یا شناور و یا هر وسیله حمل و نقل دیگر با هر جسم خارجی به‌ غیر از آب

تخلیه کالا در بندر در اثر شرایط اضطراری

فدا کردن کالا در جریان بروز یک خسارت عمومی

بیمه باربری با شرایط B

علاوه بر شروط ذکر شدن در بیمه از نوع بالا، این موارد نیز لحاظ می‌شود:

آسیب مرسوله در جریان وقوع زلزله، صاعقه یا آتشفشان

تلف شدن هر مرسوله از کالا به علت سقوط در هنگام بارگیری یا تخلیه از بار کشتی

بروز حادثه و ورود آب دریا یا هر مکان دیگر به محفظه مرسوله

پارگی، خرابی، سائیدگی و خسارت ناشی از ارسال برحسب نوع کالا با اعمال درصد یا مبلغی به‌ عنوان فرانشیز

بروز خطراتی مانند دزدی، عدم تحویل کالا

بیمه باربری با شرایط A

این نوع بیمه باربری ، کامل‌ترین نوع از بیمه‌های باربری موجود است و تولیدکنندگان برای محافظت از کالاهای حساس و با ارزش از این نوع بیمه استفاده می‌کنند. این بیمه هزینه و خسارت وارده را بدون کسر فرانشیز در این موارد نیز تامین می‌کند. این نوع بیمه از متداول ترین مدل های بیمه در بخش بازارگاه اینترنتی حمل و نقل نیز می باشد.

ممانعت وارد شدن کالا توسط کشور وارد کننده و یا قبول نشدن شرایط وارد شدن کالا از سمت بیمه‌گذار

برخورد اشعه‌های زیان‌آور و یا آلودگی با مواد رادیواکتیو و آسیب به کالا و مرسوله

اهمال عمدی بیمه‌گذار که به خسارت یا تلف مورد مرسوله منجر شود.

بروز خطراتی مانند کسری وزن، پوسیدگی کالا و فرسودگی

نشت و ریزش مرسوله و مشابه آن‌ها

تلف شدن یا آسیب به مرسوله یا ایجاد هزینه به وجود آمده در اثر عیب ذاتی یا ماهیت مرسوله بیمه شده س تلف شدن کالا آسیب یا هزینه به وجود آمده در اثر نامناسب یا ناکافی بودن شرایط بسته‌بندی یا آماده‌سازی مرسوله‌ها

آسیب ناشی از خطرات اعتصاب، جنگ و شورش و تروریسم مگر با توافق قبلی بیمه‌گر و بیمه‌گذار

از بین رفتن یا آسیب دیدن و یا هزینه ناشی از کاربرد هر نوع سلاح جنگی که با انرژی هسته‌ای و یا ماده رادیواکتیو کار کند.

آسیب یا هزینه‌های به وجود آمده در کالاها در اثر از عدم قابلیتهای دریانوردی

بیمه حمل و نقل داخلی

در این نوع بیمه، محموله‌هایی را که در ایران جابه‌جا می‌شوند را شامل می‌شود. مبدأ و مقصد و مسیر حمل کالا باید در محدوده جغرافیایی ایران باشد. در این بیمه‌نامه خسارت‌های ناشی از تصادف، آتش‌سوزی، انفجار و واژگونی وسیله حمل و نقل پرداخت می‌شود. همچنین خطرات دیگری مثل سرقت، خطرات بارگیری و… را نیز می‌توان با پرداخت یک حق بیمه اضافی تحت پوشش این بیمه قرار داد.

بیمه‌نامه باربری صادراتی

در این نوع بیمه باربری، خسارت به ریال تسویه شده و شرط نرخ ارز در آن وجود دارد. در هنگام نوشتن قرارداد این نوع از بیمه‌نامه و الحاقیه‌های باربری آن، باید معادل ارزی حق بیمه ذکر شود. ارسال دام زنده، برای اعمال این نوع بیمه، باید با استفاده از وسیله حمل مخصوص انجام شود و خسارات ناشی از تلف شدن این دام‌ها در اثر کمبود آب و غذا شامل بیمه در این موارد نمی‌شود. همچنین برای جابه‌جایی کالاهای فاسد شدنی، باید حمل و نقل با استفاده از کانتینر یخچال‌دار انجام شود و ذکر عبارت «فساد و از بین رفتن محموله» در بیمه‌ نامه حتمی است.

قرارداد بیمه باربری OPEN COVER

قراردادی بیمه‌ای برای پروژه‌های بزرگ محسوب می‌شود که در آن ارزش کل پروژه مورد بیمه، نوع وسیله حمل و نقل و مبادی خرید ذکر می‌شود. این مورد برای پروژه‌های ارسال طولانی مدت مناسب است.

بیمه مسئولیت شرکت‌های حمل‌ونقل داخلی

قرارداد این بیمه به صورت یک ساله بودن و حق بیمه مناسبی نیز دارد در آن جبران انواع خسارت‌ وارده بر محموله وظیفه شرکت‌های حمل و نقل و باربری است.

مهلت اعلام خسارت برای بیمه‌های باربری چقدر است؟

بیمه‌گذار ظرف مدت ۵ روز و بر اساس ماده ۱۵ قانون بیمه، باید ایجاد خسارت را به بیمه‌گر اعلام کند. برای تشکیل پرونده در شرکت بیمه نیز مدارکی مانند بارنامه، فاکتور، مدارک گمرک یا مدارک حمل‌های داخلی مانند مدارک مربوط به راننده و گزارش مقامات انتظامی برای تصادف و یا حادثه لازم است.

شرایط بیمه باربری

جبران خسارت در این موارد بر حسب قرارداد بیمه باربری خواهد بود. برای جبران خسارت در این گونه از بیمه، محدودیت‌های خاصی در نظر گرفته می‌شود؛ زیرا بیمه بار این موارد را پوشش نمی‌دهد:

آسیب به کالا در طول حمل و نقل که ناشی از بسته بندی نامناسب باشد.

اقلامی که از قبل معیوب بوده‌اند در محموله که منجر به آسیب شده است، شامل بیمه نمی‌شود.

حمل و نقل محصولات شکننده، مواد خطرناک، برخی اقلام الکترونیکی و…

موارد استفاده از شیوه‌های ناکارآمد حمل و نقل محموله

در مورد روش‌های حمل و نقل هوایی انقضای مدت بیمه ۳۰ روز پس از رسیدن هواپیمای حامل کالا به فرودگاه کشور مقصد است. این مورد اما در مورد روش‌های حمل و نقل زمینی،۶۰ روز بعد از ورود کالا به مرز زمینی مقصد اعمال می‌شود.

اقلامی مانند مواد مخدر مورد بیمه قرار نمی‌گیرد مگر آن که در قرارداد قانونی ذکر شده باشد.

بنابراین، قبل از اتخاذ بهترین سیاست برای انتخاب بیمه باربری برای محموله خود، باید قرارداد و بیمه نامه خود را به دقت بخوانید تا با تمام شرایط و ضوابط، کاملاً واضح آشنا باشید.

داشتن بیمه نامه برای محموله، به اندازه داشتن بیمه نامه برای ماشین، خانه، مغازه یا سایر دارایی‌های ارزشمند اهمیت دارد. برخی از مردم اهمیت بیمه بار را درک نمی‌کنند و هزینه بیمه باربری را اضافه تلقی می‌کنند تا زمانی که یک حادثه ناگوار باعث از بین رفتن محموله شود و آن‌ها را با خسارات هنگفتی مواجه کند. بنابراین قبل از شروع هرگونه جابجایی بار، بهتر است از بیمه بودن آن اطمینان حاصل کنید.

ارائه چه اسنادی برای درخواست خسارت لازم است؟

برای اخذ خسارت، این مدارک باید به شرکت بیمه‌گذار ارائه شود:

اصل بیمه‌نامه

تمام نسخه‌های اصلی بارنامه

اصل سیاهه کالا

صورت ‌وضعیت کالا در هنگام تحویل

گواهی مبدأ

آخرین مقصد مندرج در بیمه‌نامه

مکاتبات رانندگان و دیگر افراد و مسئولان در شرکت‌های باربری و حمل ‌و نقل

جواز سبز گمرکی

گزارش بازدید خسارت

برگ رسمی گواهی عدم تحویل از طرف شرکت حمل ‌و نقل در صورت عدم تحویل کالا

در صورتی که در مراحل پرداخت خسارت عدم توافقی پیش آید، هیئتی دو نفره موضوع را بررسی کرده و به کارشناس نیز ارجاع می‌شود. تقصیر افراد و شرکت‌ها در جریان ارسال و حمل و نقل نیز بر میزان خسارت نهایی موثر است و طبق قانون طی مدت ۴ هفته باید خسارت از طرف بیمه‌گذار به بیمه شده پرداخت شود.

سخن آخر

بیمه باربری مانند بیمه بار کامیون و وسایل حمل و نقل زمینی، هوایی و دریایی، خسارات ناشی از آسیب به کالا و یا مرسوله را در زمان حمل و نقل آن، جبران می‌کند. هزینه بیمه باربری زیاد نیست اما می‌تواند از فشار مالی ناشی از حوادث در زمان جابه‌جایی کالاها بر روی کسب و کارها جلوگیری کند. شرایط بیمه باربری باید در زمان انعقاد قرارداد با دقت مطالعه و بررسی شود.

برخی از سوالات متداول

بیمه باربری چیست؟

نوعی بیمه است که در آن خسارات ناشی از حمل و نقل مرسوله‌ها به بیمه‌شونده با شرایط خاصی پرداخت می‌شود.

بیمه باربری چه اهمیتی برای شرکت‌های باربری و کسب و کارهای دیگر دارد؟

حادثه همیشه در کمین است و بیمه مانند چتری حمایتی از وارد شدن خسارت و هزینه هنگفت به کسب و کارها در زمان بروز حادثه، جلوگیری می‌کند.

سامانه جامع پیمایش

یکی از سامانه های بسیار مهمی که توسط سازمان راهداری با کمک وزارت راه و شهرسازی ساخته شده است، سامانه جامع پیمایش  می باشد. این سامانه با تسهیل در روند صدور بارنامه ها و بررسی ترددهای مرزی و صورت وضعیت ها، توانسته است نقش مهمی در اطلاع ‌رسانی به رانندگان و شرکت‌های حمل و نقل داشته باشد. این سامانه به این منظور راه اندازی شد تا سهمیه کارت سوخت ترانزیت خودروهای سنگین را به صورت روزانه شارژ کند. به عبارت دیگر این سامانه با استفاده از مسیر پیموده شده هر وسیله نقلیه، بر اساس اسناد جابجایی کالا و مسافر و اطلاعات جغرافیایی، میزان پیمایش را محاسبه می کند و متناسب با آن، سهمیه سوخت را برای ماشین های سنگین در نظر می گیرد و کارت سوخت ترانزیت انها را شارژ می کند.  به عبارت دیگر، اطلاعات کامل ماشین  را از وزارت کشور  و وزارت راه و شهرسازی (در مورد مسیرها   با استفاده از سامانه های ردیاب  جاده ای) دریافت کرده و بنا بر آنها  کارت سوخت ترانزیت رانندگان را شارژ می کند.

مشکلات ناوگان ترانزیت

البته این سامانه دارای مشکلاتی نیز هست و متاسفانه خلأهایی در آن مشاهده می‌شود. مثلاً خیلی از رانندگانی که در حوزه حمل بار بین ایران و اروپا فعالیت می‌کنند مسیر بسیار بیشتری را پیمایش می کنند. اما پیمایش آنها در این سامانه بر طبق پیمایش داخلی محاسبه می شود.  در حالی که این موضوع تناسب چندانی با هزینه ها و دغدغه های رانندگان ناوگان بین المللی ندارد. به صورتی که خیلی از هزینه هایی که در ناوگان بین‌المللی وجود دارد، از هزینه های داخلی بیشتر است و خیلی از افرادی که در حوزه صادرات بار از ایران فعالیت می‌کنند، به محض خروج از کشور، از تمام امکانات و تسهیلات ناوگان داخلی محروم می ‌شوند. به همین دلیل شاهد انتقاد رانندگان و فعالین شرکتهای حمل بار  به این سامانه هستیم.

از دیگر مشکلات که معمولاً برای حمل و نقل بار به صورت بین المللی در سامانه وجود دارد و برای آن تمهیدات لازم اندیشیده نشده است، مزایا و دستمزد رانندگان است.  رانندگان باید با یک شرکت حمل و نقل فعالیت کنند.  اما متاسفانه خیلی از شرکت‌های حمل و نقل نامعتبر، فعالیت خود را به گونه ای انجام می دهند که درصد پول خاصی از صاحب بار (که عمدتا خارجی است) می گیرند، اما به اندازه کافی و شایسته، دستمزد به راننده نمی‌دهند. این موضوع باعث نارضایتی رانندگان شده است و لازم است در این سامانه همه مسائل مربوط به دستمزد رانندگان به طور شفاف بیان شود.

به جز این موضوع در حال حاضر دو مشکل بزرگ در صنعت حمل و نقل ایران وجود دارد. یکی از مشکلات اصلی، فرسودگی صنعت حمل و نقل ایران است. اکثر ناوگانهای کشور ما، عمری بالای ۲۰ سال دارند و فرسوده هستند. به همین دلیل تردد آنها در جاده های بین المللی همواره دچار مشکل خواهد شد. مشکل دوم، کمبود ناوگان باری است. امروزه متاسفانه شاهد کمبود ناوگان باری هستیم. به دلیل افزایش نرخ ارز و نوسانات آن، خرید ناوگان جدید نیز برای خیلی از شرکت‌ ها  و رانندگان به صرفه نیست. اما به جز این دو موضوع مهم یکی از اصلی ترین ویژگی هایی که متاسفانه خیلی از رانندگان از آن گله دارند، توقف بیش از حد در مرز ها است. معمولا رانندگان برای جابجایی بار در مرزها معطلی زیادی دارند که بهتر است مسئولان وزارت راه و شهرسازی برای این موضوع چاره ای بیندیشند.

نحوه گرفتن کارت سوخت ترانزیت گازوئیل

اگر خودروی شما صفر باشد نیاز به کاری نیست. چرا که کارت سوخت ترانزیت شما توسط پلیس ارسال خواهد شد. اما اگر به هر دلیلی کارت سوخت ترانزیت ندارید یا کارت سوخت ترانزیت خود را گم کرده اید، باید به پلیس ۱۰+ مراجعه کنید.

کافیست مالک وسیله، با داشتن اصل و کپی کارت یا سند خودرو و دیگر اسناد هویتی ( مانند کارت ملی و شناسنامه و کد پستی)، و از همه مهمتر بیمه نامه ماشین، به دفاتر پلیس ۱۰+ مراجعه کنند و هزینه صدور کارت سوخت ترانزیت را به حساب شرکت ملی پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی واریز کند.

پس از آن اطلاعات مربوط به  نحوه اخذ کارت سوخت ترانزیت و ویژگی‌های مختلف آن،  از طریق پیامک به رانندگان عزیز ارسال خواهد شد. اما آنچه بسیار مهم است و رانندگان باید قبل از درخواست برای کارت سوخت ترانزیت به آن توجه ویژه ای داشته باشند، آن است که حتماً بیمه ‌نامه را جدی بگیرند. چرا که در صورت ارائه ندادن مدارک معتبر بخصوص بیمه نامه، ممکن است فرایند اخذ کارت سوخت طول بکشد.